حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2460
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
جهت عمده آن همين بود ، كه دربند داريال در تحت تسلّط ايرانىها باشد . پس اتّحاد آلانها با گرجيها طبيعى بوده و ديگر نبايد فراموش كرد ، كه بلاش و تيرداد پسر فرسمن پادشاه گرجستان را از سلطنت ارمنستان محروم ساخته بودند « 1 » . نويسندگان عهد قديم در بابنژاد آلانها حدسهائى زياد زدهاند . بعضى آنها را ازنژاد ماديها دانستهاند ، برخى از توتون « 2 » ، يعنى نياكان قديم آلمانيهاى كنونى و بالاخره عدّهاى از فينها يا تركها ، ولى چنان كه گفتيم ، امروز معلوم است ، كه آنها از آريانهاى ايرانى بودهاند . خود واقعه پس از اين مقدّمه گوئيم ، كه اين مردم در 75 م . با ايبريها ( گرجىها ) ساخته از معبر داريال ، كه در تحت تسلّط گرجىها بود گذشته باينطرف قفقاز سرازير شدند و از آنجا به طرف جنوب رفته بقتل و غارت و چپاول پرداختند . در نتيجه پاكر پادشاه آذربايجان ، كه دستنشاندهء پارت بود ، نتوانست مقاومت كند و بكوهها پناه برد . پس از آن آلانها در جلگهها بغارت كردن مشغول شدند . بعد ، از آذربايجان بارمنستان حمله كرده و تيرداد را مغلوب ساخته او را با كمند گرفتند ( يوسف فلاويوس ، كتاب 7 ، فصل 7 ، بند 2 ) . بلاش ، چون ديد پادشاهان دستنشاندهاش شكست خوردند و عنقريب آلانها به خود او حمله خواهند كرد ، از وسپاسيان استمداد كرد و خواست ، قوّهاى را ، كه روم ميفرستد ، در تحت رياست يكى از پسرهايش تيتوس يا ( دومى ثيانوس « 3 » ) باشد . گويا نظر بلاش در اين خواهش آخرى بر اين بوده ، كه اگر سردار رومى يكنفر از خانواده امپراطورى باشد ، يقينا قوّهاى ، كه خواهند فرستاد ، زياد خواهد بود . گويند : كه اين مسئله در روم موضوع مذاكرات طولانى گرديد و اگرچه
--> ( 1 ) - كليّة مردمان آنطرف كوههاى قفقاز مقصودى جز غارت و چپاول نداشتند و وقتى كه راه آنها را باز ميكردند ، بصفحات اين طرف قفقاز ريخته مردم را غارت ميكردند و نويسندگان عهد قديم غالبا سه نوع مردم را در پشت كوههاى قفقاز اسم مىبرند : آلانها - سارماتها - سكاها . ( 2 ) - Teuton . ( 3 ) - Domitianus .